İşte o araştırma

Erzurum’un ev sahipliğini yaptığı 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Oyunları için kurulan ve Türkiye’nin Alpleri olarak nitelendirilen Konaklı Kayak Merkezi ile ilgili hazırlanan akademik çalışma, bu merkezin nasıl kurtulacağına adeta ışık tutuyor.

‘Türkiye’nin Kış Turizmi Koridorunda Yeni Bir Kış Turizm Merkezi: Konaklı’ başlıklı çalışma, Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Coğrafya Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyeleri Namık Tanfer Altaş, Ahmet Çavuş ve Dr. Nilgün Zaman tarafından hazırlandı.

BİR YIĞIN SORUN VAR

Bu çalışma ile planlı bir şekilde oluşturulan bir kayak merkezinin literatüre kazandırılması ve aynı il içinde birbirine son derece yakın konumlu iki kayak merkezinden yeni oluşturulanın hem bağımsız potansiyelinin ve hem de Palandöken ile birlikte kombinasyonunun ortaya konulması hedeflendi. Sonuç olarak Konaklı’nın gerek yatırımlar ve gerekse kış turizmi için aranan bazı doğal çekicilikler açısından avantajları olduğu; buna karşın başta tanıtım olmak üzere bir takım sorunlara da sahip olduğu tespit edildi.

NASIL GELİŞTİRİLİR?

Akademisyenler tarafından hazırlanan çalışmada şu görüşlere yer verildi.

“Erzurum’daki bir diğer kayak merkezi sahası olan Konaklı, kayak açısından elverişli arazileri, pistleri ve tesisleriyle önemli bir kış turizm potansiyeline sahiptir. Araştırmada Konaklı kayak merkezinin nasıl geliştirilebileceği, Palandöken kış turizm merkezi ile birlikte Erzurum ve ülke kış turizmine nasıl katkı yapabileceği üzerinde durulmuştur. Bunun için sorunlar tespit edilmeye ve çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.”

COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ

“Konaklı Kayak Merkezinin bulunduğu Palandöken Dağları, Karasu-Aras Dağlarının hemen hemen merkezi bölümünü oluşturmakta ve doğu-batı uzunluğu 120 km’lik kütlesel bir yapı göstermektedir. Batıda Aşkale ve Kandilli’nin güneyindeki Dumanlı Dağı (2710 m) ve Ziyaret Tepesi (2652 m) ile başlar. Doğuda Pasinler’in güneyinde Şahveled Dağı’nın (2921 m) doğu uzantılarıyla Aras Vadisi yakınlarında son bulur. Palandöken’in Ejder Tepesinden (3176 m) sonra en yüksek ikinci doruğu olan Karakaya Tepesi 3167 m yükseklikte olup, kent yerleşim alanının güney batısında yer almaktadır. Konaklı Kayak Merkezi bu doruğun kuzeyindeki aşınım yüzeyleri üzerinde oluşturulmuştur. Bu aşınım yüzeyinde eğim bazı yerlerde %50’yi geçer ki; kış turizm etkinliğinin oluşması, özelliklede kayak sporu turizminin önem kazanması ile bu eğim yüksekliği arasında doğrudan ilgi vardır (Doğanay, H., vd. 2005;154). Ancak yüksek eğim değerlerinin çığ riskini artırma bakımından risk oluşturduğunu da ayrıca belirtmek gerekir. Konaklı’da kayak pistleri alanının alt noktası 2315 m, üst noktası 3143 m’dir. Toplam yükseklik farkı yaklaşık 830 m. olup, iniş yönleri kuzeydoğu, kuzeybatı arasında değişmektedir.”

ALPLERE BENZİYOR

“Alanın topoğrafik görünümü Alplere benzemektedir. Derin olmayan, eğimi fazla vadiler ve bir seri yamaca sahiptir. Bu sahalar çok sayıda mekanik tesis ve piste elverişli olup kayakçıların en fazla tercih ettiği alanlardır. Eğim değerlerinin çeşitlilik göstermesi değişik düzeydeki kayakçılara kayma fırsatı vermektedir. Arazinin her grup kayakçıya hizmet veren ayrı kayak alanlarından oluşması yanında bunların arasında bağlantı kurmasına fırsat vermesi, Konaklı’nın önemli bir üstünlüğüdür. Yönlendirmenin kuzey ve kuzeybatı doğrultusunda olması yine kar kalitesiyle ilgili olumlu bir özelliktir (KUDAKA, 2012, s.87). Ayrıca tesislerin kurulmasına uygun geniş alanlarında varlığı ve büyüme kapasitesi de burada tesislerin kurulmasını olumlu yönde etkilemiştir. Karın yerde kalma süresinin uzunluğu, kayak mevsimini belirlemekte, buna bağlı olarak kış turizmi, karın yerde kalmasıyla başlamakta ve kayak pistlerinden karın erimesiyle son bulmaktadır.“

KAR DURUMU

“Erzurum’un kış turizm merkezi olmasını sağlayan etmenlerden biri de şüphesiz sahip olduğu iklim özellikleridir. Bu açıdan karın yerde kalma süresi, kar kalınlığı, kalitesi ve sıcaklık değerleri önemlidir. Konaklı’da meteorolojik rasat yapan bir istasyon yoktur. Meteorolojik veriler Erzurum’daki istasyon değerleri ile sınırlıdır. Erzurum’da kar örtüsünün yerde kalış süresi incelendiğinde 1929- 1984 arasındaki 55 yıllık rasat sonuçlarına göre bu süre 113,6 gün iken (Doğanay, H., vd. 2005;155), 1960-2013 arasında 53 yıllık rasat sonuçlarına göre 105 gündür. Her iki sonuç değerlendirildiğinde Erzurum’da kar örtüsünün yaklaşık 110 gün yerde kaldığı anlaşılmaktadır. Bu süre 1757 m deki rasat yapılan istasyonda iken, pistlerin 2315 ile 3143 m yükseklikler arasında bulunduğu ve Palandöken Dağlarının kuzey cephesinde yer aldığı dikkate alındığında, yüksekliğin artması ve bakı faktörüne bağlı olarak bu sürenin daha uzun olacağı muhakkaktır. Kar örtülü gün sayısına baktığımızda %72 oranla kış mevsiminde en yüksek değerlere rastlanmaktadır.”

1991’DE BELİRLENDİ

“Konaklı Kayak Merkezi, 1991’de DPT tarafından hazırlanan rapora göre Erzurum’daki üç kayak merkezi sahasından biri olarak tespit edilmiştir. Ancak bu tarihten 2008’e kadar buraya herhangi bir yatırım yapılmamıştır. Erzurum’da, 2011 yılında 25. Dünya Üniversiteler Kış Oyunlarının (UNIVERSIADE) yapılacağının belli olmasından sonra, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından Konaklı’ya 2008’de yatırımlara başlanmış ve 2010 yılı sonuna kadar planlanan bu yatırımlar gerçekleştirilmiştir. Kayak merkezinin için 460 hektar arazi tespit edilmiş; bu alanda 11 adet pist, karın olmadığı ya da az olduğu durumlar için suni kar üniteleri, suni kar yapılabilmesi için kar havuzu, 6 adet telesiyej, hizmet binaları, kayak okulu, bakım binası, oto parklar, altyapı hizmetleri ve yol yapılmıştır. Konaklı kış turizm merkezini bulunduğu konuma göre, ülkemizdeki bazı kış turizm merkezleri ile kıyasladığımızda, kayak sezonun daha uzun sürdüğü ve daha yüksek alanlarda kayak yapılabilme imkânı olduğu ortaya çıkmaktadır (Tablo 2). Palandöken gibi kış turizminde markalaşmış bir destinasyonun çok yakınında (25 km) yer alan Konaklı, söz konusu sahaya rakip olmaktan ziyade onu destekleyen ve tamamlayan bir kış sporları merkezi olmaya adaydır. Çünkü Palandöken’de bulunmayan bazı doğal avantajlar ve bir takım beşeri yatırımlar Konaklı’da yer almaktadır.”

İŞTE GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ

“Konaklı kayak merkezinin konum özellikleri, doğal ve beşeri çevre özellikleri değerlendirildiğinde bazı avantaj ve dezavantajları olduğu ortaya çıkar. Bu özellikleri şu şekilde sıralayabiliriz:

Güçlü Yönler:

– Palandöken gibi markalaşmış bir varış noktasına yakınlık ve buranın birikmiş turizm ve organizasyon tecrübelerinin varlığı.

– Uluslararası standartlarda farklı zorluk derecelerinde birçok pistinin olması,

– Bütün pistlerinde suni kar yapabilme imkânı,

– Kar kalitesi,

– Kar örtüsünün yerde kalma süresinin uzun oluşu,

– Ülkemizde kayak merkezleri arasında telesiyejler ve hizmet binaları açısından sahip olduğu üstünlükler,

– 2011 25. Dünya Üniversiteler Kış Oyunlarıyla Erzurum’un uluslararası tanınırlığı olan bir destinasyon olması,

– Atatürk Üniversitesi bünyesinde Turizm Fakültesi ve Meslek Yüksekokulunda Turizm bölümünün bulunması,

– Erzurum’un 2023 Türkiye Turizm Strateji Planında Kış Turizm Koridorunda yer alması ve buradaki yatırımların desteklenecek olması,

– İlin birçok tarihi ve doğal turistik değerlere sahip olması, – İhtiyaca göre yeni tesis ve pistlerin oluşturabilecek geniş alanların varlığı,

– Alanın spor-kamp turizmi için de uygun olması ve turizmin 12 aya yayılabilme imkânı,

– Erzurum’un hava, demir ve karayoluyla hem yurt içinden hem de yurt dışında kolayca ulaşılabilir bir yer olması,

– Çalışma çağında yeterli nüfusun varlığı,… gibi.

Zayıf Yönleri:

– Erzurum şehir merkezine 20 km uzaklıkta olması,

– Yabancı dil bilen çalışan eksikliği,

– Konaklama tesisinin olmaması,

– Çevre peyzajı açısından bazı eksiklilerin bulunması,

– Nüfus açısından büyük merkezlere uzak olması gibi.

YÜKSEK İRTİFA KAMPLARINA UYGUN

Ülkemizde uygulamaya konulan 2023 Türkiye Turizm Stratejisi kapsamında kış turizmini geliştirebilmek amacıyla Erzurum’da, 2011’de hizmete giren Konaklı kayak merkezi, kayak açısından elverişli arazileri, pistleri ve tesisleriyle önemli bir kış turizm potansiyeline sahiptir. Konaklı, kış dönemi dışında hizmet verebilecek uygun tesislerin inşasıyla, başta futbol, basketbol, atletizm olmak üzere birçok spor branşı için yaz döneminde spor-kamp merkezi haline getirilebilir. Ülkemizin önemli kış turizm merkezlerinden biri olan Palandöken kayak merkezi ile Konaklı’nın geliştirilmesi ve bu iki turistik sahanın birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısı olmasıyla, Erzurum kış turizm merkezi olarak gelişebilir. Böylece ilin turizm ekonomisine, tanınırlığına daha fazla katkı sağlanabilir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Konaklı’da daha etkili bir turistik aktivite için yapılması gerekenleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

  • Erzurum’a gelen turist ve ziyaretçi sayıları değerlendirildiğinde, uluslararası turizm pazarından yeterince yararlanamadığını göstermektedir. Bunun en önemli sebeplerinden biri de tanıtımdır. Şehrin kış turizmi ve diğer turizm olanaklarıyla nasıl geliştirilebileceği, hangi pazarlardan turist çekilebileceği üzerinde durulmalıdır. Öncelikle hedef yılda 100 bin turist olmalıdır. Bunun için hem ülkemiz pazarında hem de uluslararası pazarda hemen yakınımızda olan İran, Rusya, Ukrayna gibi ülkeler hedef pazar arasında yer almalıdır.
  • Konaklı Kayak Merkezi sahip olduğu pistleri, telesiyejleri, kar kalitesi kar sezonunun uzunluğu gibi birçok özelliğiyle kış turizmi açısından önemli avantajlara sahiptir. Ancak burada konaklanabilecek herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Konaklamaya ayrılan bu alanlarda gelen ziyaretçi profiline göre öncelikle gösterişli ve bol yıldızlı oteller yerine basit ama temel donanımlara sahip dağ evi tarzında tek ya da iki katlı konaklama tesisleri inşa edilmesi özendirilebilir. Yüksek donanımlı oteller zaten Palandöken bölgesinde yer aldığından, Konaklı bu yönüyle ön plana çıkarılabilir.
  • Burada yapılacak tesisler sadece kış turizmine yönelik değil; turizm faaliyetini 12 aya yayabilecek donanımda düşünülmelidir. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA) tarafından 2012’de hazırlatılan Erzurum Konaklı Bölgesi’nde Yapılması Planlanan Yatırımlar Konusunda Finansal Fizibilite Raporunda konaklama tesislerinin özellikleriyle ilgili ayrıntılı bilgiler yer almaktadır.
  • Konaklı Kayak Merkezi 2010 sonunda tamamlanmıştır. 29 Ocak-7 Şubat 2011 Dünya Üniversite oyunlarından sonra buranın işletmesi Türkiye Kayak Federasyonuna verilmiş, bu kuruluş tarafından 1 yıl işletilmiştir. Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 2013’ün sonlarına kadar işletilmiş, sonrasında hem Palandöken hem de Konaklı tesisleri Özelleştirme İdaresine verilerek özelleştirilme için uygun altyapının oluşturulması amaçlanmıştır. Buranın özelleştirilmesiyle, profesyonel yatırımcılar tarafından işletilmesi sağlanabilir. Bu yolla, ilin kış turizm merkezlerinin tanıtım, turist çekme ve ihtiyaçlarını daha iyi karşılayabilmesine ve turizm sektörünün geliştirilmesine katkı sağlanabilir.
  • Konaklı Kayak Merkezinin kuzeyindeki otel sahası ve çevresinde spor ve kamp faaliyetlerine uygun geniş alanlar mevcuttur. Burada otellerin yakınında yapılacak spor tesisleriyle pek çok takım buraya gelebilir. Bununla birlikte kayak merkezine yakın mesafede bulunan Palandöken Göleti ve çevresinde koşu parkuru ve amaca hizmet eden diğer bazı tesisler yapılabilir. Sadece tesislerin yapılması yeterli olmayıp bu alanda tanıtım da önemlidir. Bunun için öncelikle ülkemizdeki futbol, basketbol, voleybol, atletizm spor branşlarında, büyük takımların buraya davet edilmesi ve kamp yapmasının sağlanması tanıtıma önemli katkı yapabilir. Bununla birlikte sezon öncesi Erzurum’da hazırlık turnuvalarının düzenlenmesi de tanıtım için yararlı olabilir. Kısacası Konaklı Erzurum’un son yıllarda üstlenmeye talip olduğu spor-kamp merkezi misyonunda önemli bir yer edinebilir.
  • Konaklı Kayak Merkezinin hizmet binalarının bulunduğu alanın yüksekliği yaklaşık 2.480 m olup buradan itibaren daha kuzeye doğru olan saha ağaçlandırılabilir. Daha önce 2011 Universiade kapsamında bu sahada ağaç dikilmesine rağmen yaz döneminde sulamanın yeterince yapılamaması nedeniyle önemli bir kısmı kurumuştur. Bu alanların ağaçlandırılması, ilerleyen yıllarda rekreasyonel faaliyetlerin de gelişmesine katkı sağlayacaktır.
  • Erzurum’da 25. Dünya Üniversite Kış Oyunları müsabakaları 2011 yılında yapılmış ve bu oyunlara 52 ülkeden yaklaşık 3500 sporcu katılmıştır (Web:2). Universiade dolayısıyla Erzurum’a birçok kış sporları yatırımı yapılmıştır. Dünya Üniversiteler Kış Oyunları, farklı ülkelerden katılım, sporcu sayısı ve yarış türleri gibi farklı parametrelerde kış sporları açısından olimpiyatlarından sonra en önemli ikinci organizasyondur. Nitekim bu organizasyonu düzenlemesiyle Erzurum’un uluslararası tanınırlığı artmış; Kış Olimpiyatlarının da ülkemizde yapılabileceği gösterilmiştir. Gelecek yıllarda ülkemizin üstlenebileceği muhtemele bir kış olimpiyat için Konaklı dinamik ve bugüne hazır tutulmalıdır. Çünkü olimpiyatlar kısa değil uzun vadeli yatırımların ürünleri olarak elde edilebilirler. Haber ve Fotoğraflar: Meleknur BADILLI